De overheid betaalt uw scheiding …of niet meer?

Betaalt de overheid uw scheiding of juist niet meer?

Binnenhof Den Haag
Het stelsel van rechtsbijstand gaat flink op de schop. Een gang naar de rechter lost de problemen van mensen onvoldoende op, vindt minister Dekker.

Nog steeds is relatief onbekend dat mediation, net zoals de diensten van een advocaat, door de overheid kunnen worden gesubsidieerd in het geval uw inkomen en vermogen niet hoog is.
Als u in aanmerking komt voor gesubsidieerde mediation dan betaalt u zelf uitsluitend een eenmalige eigen bijdrage van 53,-of 105,- euro voor de gehele afwikkeling van uw scheiding.
De mediator wordt door de overheid betaald. Deze toevoeging wordt door de Raad voor Rechtsbijstand verstrekt en is begrensd door een inkomensplafond en de hoogte van uw vermogen.

Wanneer geen recht op gesubsidieerde rechtsbijstand?
U heeft geen recht op gesubsidieerde rechtsbijstand of mediation als uw vermogen (zoals spaargeld of een tweede huis) in box 3 in 2016 (het peiljaar) hoger is dan het zogenoemde heffingsvrije vermogen. In 2016 betreft dit een bedrag van 24.437 euro. Het inkomen mag voor een alleenstaande niet boven de 26.900 euro en voor een samenwonende niet boven de 38.000 euro liggen. Dit zijn de normen voor 2018 waarbij het peiljaar voor het inkomen en vermogen twee jaar terug ligt. Er wordt bij de beoordeling van de aanvraag door de Raad voor Rechtsbijstand dus gekeken naar de gegevens zoals deze bij de Belastingdienst bekend zijn over 2016. Een mediator welke is ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand kan deze aanvraag indienen (voor meer informatie zie: www.rechtsbijstand.nl)

Gesubsidieerde rechtsbijstand 
De gesubsidieerde rechtsbijstand kost de overheid jaarlijks 400 miljoen euro, waarvan overigens maar een klein percentage aan mediation wordt besteed.
Het zal u niet verbazen, minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) heeft de opdracht hierop grondig te bezuinigen.

Stelsel van rechtsbijstand gaat flink op de schop
Het stelsel van rechtsbijstand gaat de komende tijd flink op de schop. Mensen moeten voortaan meer zélf hun problemen oplossen, dit onder begeleiding van maatschappelijk werkers, mediators of juristen. Juridische procedures lossen nu te weinig de problemen van mensen op aldus minister Sander Dekker. Ook moet de groei van het aantal zaken dat via de rechtsbijstand wordt vergoed, worden ingeperkt. Mensen moeten in het nieuwe stelsel eerst zelf op zoek naar een oplossing.

“Zelfredzame” burgers
NRC schrijft op 9 nov. jl.: „Zelfredzame” burgers kunnen online terecht, op gespecialiseerde websites die hen daarbij met voorbeeldbrieven en adviezen moeten helpen. Als mensen er zelf niet uitkomen, kunnen ze bij een nieuw op te richten „onafhankelijke instantie” aankloppen met een verzoek om rechtsbijstand. Een soort „huisarts”, aldus Dekker, die met mensen gaat kijken naar welke specialist ze doorverwezen moeten worden en voor welke prijs.

Rechtshulppakketten
Er komen zogeheten ‘rechtshulppakketten’ die verzekeraars, advocaten en mediators moeten gaan aanbieden en die mensen kunnen inkopen. Lage inkomens krijgen daarvoor een vergoeding van de overheid; hogere inkomens moeten zelf alles betalen. In die pakketten moet duidelijk zijn welke hulp mensen krijgen en hoeveel ze daarvoor zelf moeten betalen. De nieuwe instantie beslist dan ook of mensen daarbij financiële hulp van de overheid krijgen.

Juridische hulp moet in het nieuwe stelsel minder vanzelfsprekend worden. Een gang naar de rechter kán een oplossing zijn, maar ook mediation of financiële of psychische hulpverlening. Dat moet bijdragen aan het oplossen van onderliggende problemen van mensen.

Rol van advocaten wordt kleiner
De rol van advocaten wordt in het nieuwe stelsel kleiner. Ze worden als het ware een van de mogelijke hulpverleners bij een (juridisch) conflict; niet meer de vanzelfsprekende.
In het strafrecht, bij asielzaken en bij gedwongen opnames blijven advocaten wel standaard een rol spelen. Ook worden advocaten in het nieuwe stelsel niet meer betaald voor het aantal procedures dat ze voeren, maar op basis van de „oplossingen” – bijvoorbeeld succesvolle mediation. De vergoedingen daarvoor gaan waarschijnlijk wel omhoog, aldus Dekker in een brief aan de Tweede Kamer.

Meer juridische zelfredzaamheid van burgers
Dekker zet al langer in op meer juridische zelfredzaamheid van burgers en het minder juridisch maken van conflicten. De stap naar de rechter moet een laatste mogelijkheid zijn, omdat een gerechtelijke uitspraak te weinig de onderliggende oorzaken van een probleem zou oplossen. Daarom lopen er momenteel experimenten met zogeheten ‘buurtrechters’ en ‘spreekuurrechters’, die in plaats van het doen van een harde uitspraak meer samenwerken met buurtwerkers en maatschappelijke organisaties om problemen van mensen op te lossen.

Mediators zin positief over de plannen van de overheid
Mediation zet in om aan mensen zelf de kracht te geven om samen met de ander in hun conflictsituatie tot een oplossing te komen, of dit nu een scheiding of een arbeidsconflict of een burenruzie is. Mediation voorkomt of beperkt daarmee vele juridische procedures en sluit daarmee goed aan bij de bezuinigingsplannen van de minister.

Herziening rechtsbijstand: ‘minder escalatie’ of ‘puur voor de poen?’ kopt de Volkskrant op 11 november jl. Minder juridische procedures, meer bemiddelingen of andere vormen van hulp om een conflict op te lossen: de plannen van minister Sander Dekker roepen gemengde reacties op.

De advocatuur is kritisch over de plannen en mediators zijn juist positief en dat is ook een kenmerkende karaktereigenschap van een goede mediator!

Mediator nodig?
Mocht je op zoek zijn naar een mediator, neem dan vrijblijvend contact op met Mediators Collectief (een landelijk samenwerkingsverband van MfN-registermediators) om te bespreken wat wij voor je kunnen betekenen.

Delen

door Petra Delhez • 16 november 2026
Het begint vaak klein. Een overleg waarin steeds dezelfde mensen het woord voeren. Een collega die niet meer wordt uitgenodigd voor de lunch. Mails die steeds korter en scherper worden. Op een gegeven moment praat het team niet meer met elkaar, maar over elkaar. De sfeer is gespannen, het werk loopt vertraging op en het verzuim stijgt. Als leidinggevende of HR-professional voel je dat er iets moet gebeuren. Maar wat precies? Hoe een teamconflict ontstaat Een conflict in een team heeft zelden één oorzaak. Vaak gaat het om een combinatie van onduidelijke taken en verantwoordelijkheden, verschillende werkstijlen, een reorganisatie die niet goed is geland, of een nieuwe collega of leidinggevende die anders werkt dan iedereen gewend was. Daar komen persoonlijke irritaties bij die nooit zijn uitgesproken. Kenmerkend voor een teamconflict is dat het zich uitbreidt. Wat begint als een spanning tussen twee mensen, trekt anderen mee. Collega's kiezen partij, er ontstaan kampen en wie neutraal probeert te blijven, wordt door beide kanten gewantrouwd. Op dat moment is het niet langer een probleem tussen personen, maar een probleem van het hele team. Signalen die je niet moet negeren Let als leidinggevende op signalen zoals: • Overleggen waarin weinig wordt gezegd, of juist alleen nog wordt gediscussieerd • Informatie die niet meer wordt gedeeld, of alleen binnen een eigen groepje • Klachten over collega's die via jou lopen in plaats van rechtstreeks • Oplopend kortdurend verzuim of medewerkers die aangeven te willen vertrekken • Nieuwe collega's die snel weer vertrekken Hoe eerder je ingrijpt, hoe groter de kans dat het team er zelf weer uitkomt. Wie wacht tot het conflict escaleert, merkt dat de posities zijn verhard en dat het vertrouwen moeilijk te herstellen is. Waarom het niet vanzelf overgaat Veel organisaties hopen dat het met de tijd vanzelf bijtrekt. Soms gebeurt dat, maar vaker niet. Onuitgesproken irritaties zakken weg onder de oppervlakte en komen bij de volgende spanning in versterkte vorm terug. Ook een teamuitje of een heidag lost het meestal niet op: de sfeer is even beter, maar de onderliggende kwestie blijft liggen. Een andere valkuil is dat de leidinggevende zelf probeert te bemiddelen. Dat is goed bedoeld, maar in een teamconflict is de leidinggevende zelden neutraal. Hij of zij beoordeelt de medewerkers, neemt beslissingen over hun werk en is soms zelf onderdeel van het probleem. Dat maakt het voor teamleden lastig om vrijuit te spreken. Wat teammediation is Bij teammediation begeleidt een onafhankelijke mediator het hele team, of het deel van het team dat bij het conflict betrokken is. Het doel is niet om vast te stellen wie gelijk heeft, maar om de onderlinge verhoudingen te herstellen en samen afspraken te maken over hoe het team verder wil samenwerken. Een traject verloopt doorgaans in een aantal stappen. De mediator voert eerst individuele gesprekken met de teamleden en de leidinggevende. Daarin komt aan bod wat er speelt, wat ieder nodig heeft en wat er niet in een groep gezegd kan worden. Daarna volgen een of meer gezamenlijke sessies waarin de belangrijkste thema's worden besproken. Het traject sluit af met concrete werkafspraken en een evaluatiemoment. Hoe zo'n traject er in de praktijk uitziet, lees je op onze pagina over de werkwijze van teammediation . Teammediation, teamcoaching of individuele mediation? Niet elk probleem in een team vraagt om teammediation. Een paar vuistregels: • Individuele mediation past als het conflict zich beperkt tot twee personen en de rest van het team er weinig last van heeft. • Teamcoaching past als er geen echt conflict is, maar het team wil groeien in samenwerking, communicatie of feedback geven. • Teammediation past als de verhoudingen binnen het team zichtbaar verstoord zijn, er kampen zijn ontstaan of het team niet meer goed kan functioneren. Twijfel je? Dan is een intakegesprek met een mediator een goede eerste stap om samen te bepalen wat de situatie vraagt. De rol van de leidinggevende en HR De leidinggevende is bij teammediation vaak opdrachtgever en tegelijk deelnemer. Dat vraagt om duidelijkheid vooraf. Wat wordt er met de leidinggevende gedeeld? Welke besluiten blijven bij de organisatie liggen, en waarover kan het team zelf afspraken maken? Een goede mediator maakt die kaders aan het begin helder, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. HR kan het traject regisseren: signaleren, een externe mediator inschakelen en zorgen dat de gemaakte afspraken na afloop worden geborgd. Meer daarover lees je in ons blog over de rol van HR bij arbeidsmediation . Wanneer teammediation niet passend is Mediation is niet geschikt voor elke situatie. Speelt er grensoverschrijdend gedrag, zoals intimidatie, pesten of ongewenste intimiteiten, dan is eerst feitenonderzoek nodig. Ook als een groot machtsverschil het voor teamleden onveilig maakt om vrijuit te spreken, is mediation niet het eerste middel. In ons blog over grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer lees je hoe je dat onderscheid maakt. Verder geldt voor teammediation hetzelfde als voor elke vorm van mediation: deelname is vrijwillig en wat in de gesprekken wordt besproken, is vertrouwelijk. Wat het oplevert Een team dat weer met elkaar praat, werkt beter samen. De sfeer verbetert, het verzuim daalt en medewerkers blijven langer. Bovendien leert een team tijdens teammediation hoe het in de toekomst zelf met spanningen kan omgaan. Daarmee is het niet alleen een oplossing voor het huidige conflict, maar ook een investering in de samenwerking van morgen.  Speelt er een conflict binnen jouw team en twijfel je over de juiste aanpak? Neem vrijblijvend contact op. De MfN-registermediators van Het Mediators Collectief zijn ervaren in teammediation en denken mee over wat jouw situatie vraagt. Bel 085 - 130 74 67 of mail naar info@mediatorscollectie
door Petra Delhez • 17 oktober 2026
Een pittig gesprek met de leidinggevende. Een beoordeling die anders uitvalt dan verwacht. Of een spanning tussen collega's die al maanden sluimert. De volgende ochtend meldt de medewerker zich ziek. Voor veel werkgevers en HR-professionals is dit een herkenbaar scenario, en de vraag dient zich meteen aan: is dit ziekte, een conflict, of allebei? Wat je in de eerste weken doet, bepaalt in de praktijk vaak hoe het afloopt. Ziek, conflict of allebei? Een arbeidsconflict kan echte klachten geven. Slecht slapen, hoofdpijn, piekeren, niet meer kunnen ontspannen: dat is geen aanstellerij. Tegelijk is een conflict op zich geen ziekte. Daar zit precies de spanning. Wie niet kan werken door medische beperkingen, is arbeidsongeschikt. Wie niet wil of durft te werken door een verstoorde verhouding, heeft een probleem dat op een andere manier opgelost moet worden. Het is niet aan jou als werkgever om dat onderscheid te maken. Dat doet de bedrijfsarts. Wat je wel kunt doen, is zorgen dat de bedrijfsarts het volledige beeld krijgt. Vermeld daarom bij de inschakeling expliciet dat er een conflict speelt. Een bedrijfsarts die dat niet weet, beoordeelt alleen de klachten en mist de oorzaak. Het risico van medicaliseren Zodra een conflict in de ziektesfeer belandt, verandert het gesprek. Het gaat dan niet meer over wat er tussen twee mensen is misgegaan, maar over belastbaarheid, opbouwschema's en spreekuren. Partijen praten niet meer met elkaar, maar via de bedrijfsarts. De afstand wordt groter, standpunten verharden en het conflict zelf blijft onbesproken. Daarom werken veel bedrijfsartsen bij arbeidsconflicten met de STECR Werkwijzer Arbeidsconflicten . Het uitgangspunt daarvan is helder: houd het conflict zoveel mogelijk buiten de ziektesfeer. Is er geen of weinig sprake van medische beperkingen, dan kan de bedrijfsarts een korte time-out adviseren: een afkoelingsperiode van doorgaans maximaal twee weken, met behoud van loon en zonder dat dit als ziekteverzuim telt. Daarna is het de bedoeling dat werkgever en werknemer het gesprek aangaan, zo nodig met hulp van een mediator. Naast de STECR-werkwijzer bestaat sinds 2019 ook de NVAB-richtlijn Conflicten in de werksituatie, die de bedrijfsarts meer ruimte geeft om ook naar de gezondheidskant te kijken. In de praktijk is het advies van de bedrijfsarts je kompas, welke aanpak die ook hanteert. Waarom tijd tegen je werkt Elke week zonder echt contact maakt de weg terug langer. Het verhaal wordt verteld aan partner, vrienden en collega's, en wordt bij elke herhaling iets steviger. Aan de kant van de organisatie ontstaat een dossier. Wie na acht of tien weken pas aan tafel gaat, begint niet bij het oorspronkelijke conflict, maar bij alles wat er sindsdien is bijgekomen. Ondertussen lopen de kosten door: loondoorbetaling, vervanging, extra werkdruk voor het team en een sfeer die iedereen merkt. Vroeg ingrijpen is daarom niet alleen beter voor de mensen, maar ook voor de organisatie. Wie voert het eerste gesprek? Houd contact, maar maak van het verzuimgesprek geen poging om het conflict te beslechten. Daarvoor is dat moment niet bedoeld, en het voelt voor de medewerker al snel als druk. Is de leidinggevende zelf partij in het conflict, dan is die niet de aangewezen persoon om te bemiddelen, hoe goed de bedoelingen ook zijn. HR kan hier de regie nemen: signaleren, de bedrijfsarts goed informeren en op tijd een externe mediator inschakelen. Meer daarover lees je in ons eerdere blog over de rol van HR bij arbeidsmediation . Wanneer zet je mediation in? Mediation is passend als de bedrijfsarts het adviseert, als het gesprek na een time-out niet op gang komt, of als het vertrouwen tussen partijen zodanig is beschadigd dat ze er samen niet meer uitkomen. Ook bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid kan mediation goed samengaan met re-integratie, mits de gesprekken passen binnen wat de medewerker op dat moment aankan. Stem dat af met de bedrijfsarts. Twee dingen zijn daarbij essentieel. Deelname is vrijwillig: een medewerker die meedoet omdat weigeren als onwil wordt uitgelegd, neemt niet echt vrijwillig deel. En mediation gaat niet over wie gelijk heeft, maar over hoe partijen verder kunnen. Soms is dat samen, via herstelmediation . Soms is de uitkomst dat het beter is om uit elkaar te gaan. Ook dan kan een exit-mediation zorgen voor een zorgvuldig vertrek, vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Wat er verandert rond langdurig verzuim Het kabinet werkt aan voorstellen om de loondoorbetaling bij ziekte werkbaarder te maken voor werkgevers. Zo ligt er een wetsvoorstel waarmee het advies van de bedrijfsarts leidend wordt bij de beoordeling van de re-integratie-inspanningen door UWV na twee jaar ziekte. Een tweede voorstel moet kleine en middelgrote werkgevers onder voorwaarden de mogelijkheid geven om de re-integratie in het tweede ziektejaar volledig te richten op werk bij een andere werkgever. Die regeling staat gepland voor 1 januari 2030. Beide voorstellen zijn nog niet van kracht. Maar de richting is duidelijk: de eerste periode van verzuim en het oordeel van de bedrijfsarts worden steeds bepalender. Een conflict dat in het eerste jaar niet is opgelost, verkleint de kans op een terugkeer naar de eigen werkplek aanzienlijk. Waar je nu mee kunt beginnen • Schakel de bedrijfsarts snel in en benoem daarbij expliciet dat er een conflict speelt. • Spreek vooraf af wie het contact met de medewerker onderhoudt, en laat dat bij voorkeur niet de andere partij in het conflict zijn. • Volg het advies over een time-out op en plan direct wat er daarna gebeurt. • Bespreek mediation vroeg als optie, niet pas als laatste redmiddel. • Houd de rollen gescheiden: de bedrijfsarts beoordeelt, HR regisseert, de mediator begeleidt het gesprek.  Heeft een medewerker zich ziek gemeld na een conflict en twijfel je over de volgende stap? Overleg gerust vrijblijvend. De MfN-registermediators van Het Mediators Collectief zijn gespecialiseerd in arbeidsmediation en denken mee over de juiste aanpak. Bel 085 - 130 74 67 of mail naar info@mediatorscollectief.nl.
door Petra Delhez • 12 september 2026
Een generatiewisseling gaat niet alleen over geld en aandelen. Het gaat over macht, identiteit en vertrouwen. Voor de vorige generatie voelt het soms als afscheid nemen van hun leven-werk. Voor de volgende generatie voelt het als: eindelijk mijn eigen weg, maar onder constant toezicht van iemand die niet echt los wil laten. Dat spanningsveld is waar veel generatiewisselingen stuk lopen. Waar het meestal misgaat De klassieke conflicten zijn snel benoemd: "Jij bent nog niet klaar" (ouder vertrouwt niet, jongere voelt zich niet gezien). Onduidelijke rollen na de overdracht (wat betekent "adviseur" werkelijk?). Financiële spanning (hoe betaalt de volgende generatie het bedrijf af?). En de grote vraag: wie bepaalt eigenlijk hoe dit gaat? Al deze vragen spelen op twee niveaus tegelijk. Zakelijk gaat het om strategie en continuïteit. Persoonlijk gaat het om vertrouwen, waardering en controle loslaten. Veel bedrijven raken vast omdat ze die twee niveaus door elkaar gooien. Waarom juridische routes niet genoeg zijn Een notaris regelt de papieren. Belastingadviseurs werken optimale structuren uit. Allemaal nodig. Maar ze lossen het relationele probleem niet op. Na de overdracht zijn beide generaties nog steeds verbonden, en als dat relationele probleem niet is opgelost, functioneert het bedrijf moeizaam. Een veel voorkomend gevolg: de vorige generatie kan niet echt loslaten en bemoeit zich voortdurend. Of de volgende generatie voelt zich nooit echt in control. Het bedrijf draait, maar de sfeer is gespannen en er kan veel misgaan tussen de generaties. Wat mediation doet Mediation creëert een veilige ruimte waarin beide generaties kunnen zeggen wat werkelijk op het spel staat. "Ik ben bang dat je alles wat ik heb opgebouwd, gaat verbranden." "Ik voel dat je me niet vertrouwt." "Ik kan mijn eigen weg niet gaan zolang jij me voortdurend corrigeert." Veel van die gevoelens worden in formele onderhandelingen helemaal niet uitgesproken. Ze zitten onder de oppervlakte en bepalen eigenlijk alles. Een mediator brengt ze naar boven, zodat beide partijen echt naar elkaar kunnen luisteren. Praktisch resulteert dit in heldere afspraken: Rollen : Wat doet de vorige generatie nog? Hoe vaak? Wat zijn de grenzen? Timing : Hoe geleidelijk gaat de overdracht? Wil iemand meteen weg, of geleidelijk? Financiën : Hoe blijft het bedrijf gezond terwijl de vorige generatie wordt uitgekocht? Andere betrokkenen : Hoe zit het met andere kinderen, partners of medewerkers? Deze afspraken voelen als "van ons beiden," in plaats van opgelegd. Wanneer moet je beginnen? Generatiewisselingen die goed gaan, beginnen twee tot drie jaar voordat de daadwerkelijke overdracht plaatsvindt. Start mediation voordat de juridische adviseurs aan het werk gaan. Dan hebben zij helderheid over wat beide partijen willen, en kunnen ze de optimale structuur bouwen. Het voorkomen van wat veel bedrijven overkomt Te veel familiebedrijven hebben na een generatiewisseling te kampen met een vorige generatie die niet echt los kan laten, een volgende generatie die zich verstikt voelt, en familieruzies die jarenlang voortduren. Al dit leed is in veel gevallen voorkomen geweest als beide generaties hadden gezegd wat werkelijk op het spel stond, en samen hadden bepaald hoe dit gaat. Staat je organisatie voor een generatiewisseling? Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.