Ontslad op staande voet: is mediation nog mogelijk?

Ontslag op staande voet: is mediation nog mogelijk?

Ontslag op staande voet is een van de meest ingrijpende maatregelen in het arbeidsrecht. Het dienstverband eindigt direct, de werknemer krijgt geen salaris meer en heeft vaak ook geen recht op een WW-uitkering. Voor de werknemer kan dit hard aankomen, terwijl de werkgever deze beslissing onder grote druk moet nemen. Hierdoor kunnen de emoties hoog oplopen. Toch zijn er na een ontslag op staande voet meer mogelijkheden dan veel mensen denken. Mediation kan helpen om de situatie te de-escaleren en om samen te onderzoeken wat de beste weg vooruit is.

Wat zijn de opties na ontslag op staande voet?

Na een ontslag op staande voet zijn er voor de werknemer drie mogelijkheden: het ontslag accepteren, het ontslag aanvechten bij de rechter, of in overleg gaan met de werkgever om er samen uit te komen.

In de praktijk verschijnen maar weinig gevallen voor de rechter. Een rechtszaak is kostbaar en onzeker voor beide partijen, waardoor het vaak verstandiger is om samen een oplossing te zoeken. Mediation kan in dat geval zeer behulpzaam zijn.

Waarom mediation juist bij ontslag op staande voet?

Voor een ontslag op staande voet moet aan een aantal zeer strenge eisen worden voldaan: er moet sprake zijn van een dringende reden, het ontslag moet onverwijld worden gegeven en de reden voor het ontslag moet direct aan de werknemer worden meegedeeld. Als niet aan alle voorwaarden wordt voldaan, is het ontslag niet rechtsgeldig.

In de praktijk betekent dit dat er voor de werkgever altijd een risico bestaat dat het ontslag door de rechter wordt teruggedraaid. Dit kan leiden tot grote gevolgen: het salaris moet met terugwerkende kracht worden terugbetaald, inclusief een wettelijke verhoging, en de werknemer mag terugkeren op de werkvloer. Het is daarom voor beide partijen belangrijk om tot een oplossing te komen, waarbij mediation goed kan helpen.

Wat kan mediation opleveren?

Mediation na ontslag op staande voet richt zich in de meeste gevallen op een nette afwikkeling van het dienstverband. Dit wordt ook wel exit-mediation genoemd. Een mediator helpt werkgever en werknemer om afspraken te maken waar beiden mee verder kunnen. Zo kan in sommige gevallen een ontslag op staande voet worden omgezet in een beëindiging met wederzijds goedvinden.

Het voordeel van deze aanpak is dat de werknemer zo alsnog aanspraak kan maken op een WW-uitkering. Daarnaast kan er onderhandeld worden over de eindafrekening van vakantiedagen, een transitievergoeding en het vervallen van een concurrentiebeding. Voor de werkgever geeft dit zekerheid: er komt geen kostbare en onzekere rechtszaak.

Samen verder: mediation gericht op herstel

Mediation na ontslag op staande voet hoeft niet per se te leiden tot het einde van het dienstverband. In sommige gevallen blijkt tijdens het gesprek dat beide partijen toch nog de mogelijkheid zien om met elkaar verder te gaan. Het ontslag was dan een impulsieve reactie of een reactie op een onderliggend probleem dat niet eerder besproken was. Een mediator kan helpen om dit te onderzoeken

Als beide partijen er voor openstaan om samen verder te gaan, kan de mediation gericht worden op het herstel van de relatie. De werkgever trekt dan het ontslag in en er worden afspraken gemaakt over een verbeterplan, duidelijke communicatie of het aanpakken van het onderliggende probleem. Deze afspraken worden vastgelegd zodat beide partijen weten waar ze aan toe zijn.



Uit elkaar: mediation gericht op een nette afsluiting

Blijkt tijdens het gesprek dat het voortzetten van het dienstverband toch niet realistisch is? Dan richt de mediation zich op een nette afwikkeling. De mediator begeleidt beide partijen naar een vaststellingsovereenkomst: een juridisch bindend document waarin alle afspraken rondom het vertrek worden vastgelegd.

In een vaststellingsovereenkomst worden zaken opgenomen zoals eventuele vergoedingen, de eindafrekeningen van vakantiedagen en vakantiegeld en het vervallen van een concurrentiebeding. Het is belangrijk dat dit document zorgvuldig wordt opgesteld. Als bijvoorbeeld het ontslag niet op de juiste manier wordt geformuleerd, kan dat gevolgen hebben voor het recht van de werknemer op een WW-uitkering.

De rol van de mediator

Bij ontslag op staande voet zijn de verhoudingen tussen werkgever en werknemer vaak flink verstoord. Een mediator is een onafhankelijke derde die het gesprek begeleidt zonder partij te kiezen. Door de emotie uit het gesprek te halen en de focus te leggen op wat beide partijen willen bereiken, ontstaat er vaak meer ruimte dan in eerste instantie verwacht.

Alle afspraken die tijdens de mediation worden gemaakt, worden officieel vastgelegd in de vaststellingsovereenkomst. Hier kunnen beide partijen op terugvallen, mocht iemand zich niet aan de afspraken houden.

Wanneer is mediation een optie?

Beide partijen moeten bereid zijn om met elkaar in gesprek te gaan. In sommige gevallen is de situatie zo ernstig, bijvoorbeeld bij fraude, diefstal of geweld, dat de werkgever minder bereid is tot overleg. Maar ook in die gevallen kan het voor de werkgever verstandig zijn om mediation te overwegen. Het risico dat het ontslag door de rechter nietig wordt verklaard bestaat immers altijd, en een overeenkomst kan dat risico wegnemen.

Voor de werknemer is mediation vrijwel altijd het overwegen waard. De gevolgen van een ontslag op staande voet zijn groot: geen inkomen, geen WW-uitkering en mogelijke schade aan de carrière. Via mediation kan een groot deel van deze gevolgen worden verzacht of voorkomen.

Snel handelen is belangrijk

Om mediation plaats te laten vinden na een ontslag op staande voet moet er snel gehandeld worden. Een werknemer die het ontslag wil aanvechten moet namelijk binnen twee maanden een verzoekschrift indienen bij de kantonrechter. Hoe eerder het gesprek op gang komt, hoe groter de kans dat er een oplossing wordt gevonden die voor beide partijen acceptabel is. Te lang wachten vergroot het risico dat de werknemer toch naar de rechter stapt.

Met de juiste begeleiding zijn er meer mogelijkheden dan gedacht

Ontslag op staande voet voelt definitief, maar dat hoeft het niet te zijn. Mediation biedt werkgever en werknemer de mogelijkheid om samen tot afspraken te komen die voor beide partijen werken. Een ervaren mediator kan helpen om tot oplossingen te komen zoals het omzetten van het ontslag in een nette beëindiging van het contract of het veiligstellen van een WW-uitkering. Dit biedt voor beide partijen een oplossing zonder de onzekerheid van een rechtszaak.

Op zoek naar een mediator bij een arbeidsconflict?

Via Mediators Collectief zijn erkende mediators te vinden met ervaring in arbeidsrecht en ontslagzaken. Neem vrijblijvend contact op voor meer informatie.